Keek op de politieke week in West Betuwe 2024/3

Maandagochtend ging ik tijdens de koffiepauze langs bij de gemeentewerf aan de Rijnstraat. Met namens de (steun)fractie van D66 repen en koeken voor de strooiploeg als dank voor hun inzet tijdens de winterse week. Toen ik aan kwam fietsen was men nog bezig de strooiwagen schoon te spuiten. Op social media was veel kritiek te lezen over het gemeentelijke strooibeleid. Wij vonden dat de inzet van de 15 mensen van de buitendienst, die verdeeld in 3 ploegen (2 vanuit Geldermalsen, 1 vanuit Heukelum) de sneeuw en ijs te lijf gingen, wel beter gewaardeerd mag worden. Maar liefst 8 keer werd uitgerukt voor het (preventief) strooien van de hoofdroutes, vier keer ook voor de zogenaamde b-routes. Daarnaast wordt er ook nog in een deel van de voormalige gemeente Neerijnen door de AVRI gestrooid. Er wordt uitgekeken naar de ingebruikname van de nieuwe gemeentewerf in Rumpt. Dat gaat het werk vergemakkelijken. Centraal gelegen en iedereen vanuit dezelfde werkplek. NB: Waar gestrooid wordt en welke wegen de hoogste prioriteit hebben? Het is te lezen op  www.westbetuwe.nl/gladheidsbestrijding.

Maandagavond om 18.00 kwam ik voor de agendacommissie naar de vergaderzaal in de oude brandweerkazerne (nu onderdeel van de gemeentewerf aan de Rijnstraat). We vergaderden met soep en broodjes. De komende vergaderingen van de gemeenteraad zijn besproken en de agendapunten bepaald. En er is gekeken naar de agenda op de wat langere termijn. Omdat de agendacommissie niet politiek is (probeert te zijn) waren we al na een uurtje klaar. En was het wachten tot 20.00 uur voor de volgende vergadering. Het gaf wel gelegenheid tot enige onderonsjes.

Maandagavond 20.00 uur: extra raadsvergadering over de Radartoren Herwijnen. Een al lang lopend dossier van voor het ontstaan van de gemeente West Betuwe waar de gemeenteraad zich nauw bij betrokken voelt. Defensie wil vlakbij het dorp Herwijnen een nieuwe radartoren plaatsen, in het gelang van de nationale en internationale veiligheid. Inwoners en gemeente willen dat niet in verband met de verwachtte stralingsrisico’s. Tot 29 januari kunnen raad en college en ook inwoners een zienswijze, oftewel bezwaar, indienen tegen een besluit hierover van de Rijksoverheid (het ministerie van defensie). Omdat de gemeenteraad pas officieel 30 januari vergadert was een extra raadsvergadering nodig om een officiële zienswijze namens de raad te kunnen vaststellen. Op tafel lag een concept zienswijze.

Mijn fractiegenoot Ingrid Zwaan, die dit onderwerp in haar ‘portefeuille’ heeft, was er niet blij mee en liet dat, toen ze als tweede spreker aan het woord kwam, ook duidelijk weten. Ze somde een aantal onderwerpen op die wij hadden willen terugzien in de zienswijze, zoals stressklachten bij bewoners door onzekerheid over een veilige en gezonde leefomgeving, geluidsoverlast, stikstof, Natura 2000, vleermuizen en het feit dat het een militair doelwit betreft. Zij kreeg bijval van de andere fracties. Na schorsing en overleg is besloten dat de zienswijze wordt aangepast. Ook redactioneel want er was ook daar kritiek op. Er werd een extra raadsvergadering op donderdag afgesproken om dan een aangepaste zienswijze vast te stellen.

Maandagavond: Presidium na afloop van de raadsvergadering. Tot voor kort functioneerde het presidium ook als agendacommissie. Nu die taken bij het presidium weg zijn vergadert het presidium niet meer maandelijks maar een keer per kwartaal. Dat is voor sommigen, voor fractievoorzitters die niet in de agendacommissie zitting hebben, wel even wennen. Voor mijn gevoel werd de agendacommissie grotendeels overgedaan. Hopelijk went de nieuwe manier van werken snel.

Dinsdagochtend telefonisch overleg met onze D66 Eerste Kamer woordvoerder defensie over de radartoren. Toch fijn dat de lijntjes binnen onze partij zo kort zijn. Diezelfde avond was er in de Eerste Kamer een technische briefing van TNO over de plannen voor de radartoren (en volgende week dinsdag nog een briefing maar dan van defensie). Goed om onze zorgen te delen.

Dinsdagmiddag had ik als ambassadeur van ons ‘antidiscriminatiemeldpunt’ Vizier overleg met de adviseur van Vizier voor West Betuwe. In de gemeenteraad hebben we drie ambassadeurs, Richard Hoogveld van de PvdA kon vanwege werk niet aanwezig zijn, wel Gerrit de Jong van Dorpsbelangen. Eerder al hadden wij gedrieën aangegeven meer met jongeren te willen optrekken/doen. We hebben gebrainstormd over hoe we daar dit jaar meer handen en voeten aan kunnen geven.

Dinsdagavond gebiedsgericht ontmoeten Opijnen/Gellicum. Op weg naar Opijnen fractiegenoot Ingrid opgepikt in Meteren, onderweg in de auto even kunnen bijpraten over de nogal tumultueuze raadsvergadering van een dag eerder. Ook ons burgerraadslid Pieter van Zoest was aanwezig. Vic Bogerman bezocht de avond in Gellicum. Het zijn altijd bijzonder informatieve avonden. Al blijft het lastig voor inwoners om onderscheid te maken tussen de vele ‘gremia’ in de gemeente. Voor velen zijn college, raad en ambtenaren een en hetzelfde. En daarnaast nog al die externe partijen die voor de gemeente werkzaamheden uitvoeren. Als je er niet dagelijks mee bezig bent is dat natuurlijk ook lastig. Hopelijk dragen onze ontmoetingen met inwoners iets bij aan helderheid. Wat opvalt is dat bijna overal dezelfde onderwerpen boven komen drijven: wonen, verkeersveiligheid en groen (onderhoud).

Woensdagochtend wekelijkse overleg met de wethouder. Dit keer bij hem thuis in Beesd. Zoals meestal op de (elektrische) fiets vanuit Tricht met veel wind tegen op de heen- en wind mee op de terugweg. Over de Appeldijk en door de Mariënwaerdt. Ondertussen, ondanks de wind, genietend van het West Betuwse landschap. Ik bof maar dat dit een mooie bijkomstigheid is van het wonen en werken in West Betuwe. Daarna vulde de dag zich met velerlei telefoontjes (onderwerp uiteraard de radartoren).

Woensdagavond vertrouwenscommissie De vertrouwenscommissie zou je een commissie stiekem kunnen noemen maar is dat natuurlijk niet. In die commissie zitten de fractievoorzitters, ondersteund door de griffier en jaarlijks zijn er gesprekken met de burgemeester. Dat moet in alle vertrouwelijkheid kunnen want de positie van een burgemeester wordt anders wel heel kwetsbaar. Alles wat in die commissie besproken wordt is en blijft geheim, er wordt ook amper iets op schrift gezet. Het jaarlijkse gesprek met (een afvaardiging van) de vertrouwenscommissie moet natuurlijk voorbereid worden. Vandaar de bijeenkomst op woensdag. Na afloop zat ik nog even om tafel met de drie andere coalitie-fractievoorzitters. Ook dat is soms nuttig. En achterkamertjes kun je het tegenwoordig niet meer noemen daar alle vergaderkamers glazen wanden hebben.

Donderdagavond de tweede extra raadsvergadering over de radartoten. Die werd voorafgegaan door diverse telefoongesprekken ter voorbereiding. Dit keer was verantwoordelijk wethouder Jacoline Hartman aanwezig (’s maandags kon zij niet aanwezig zijn omdat ze in Den Haag zat ivm lobbywerk voor de A2, een andere belangrijke kwestie in West Betuwe waar toch wel ‘enige’ onenigheid met het Rijk over is). Tevens was de voor het opstellen van de zienswijze ingehuurde advocaat aanwezig die helder uitleg gaf over het gevoerde proces. Gelukkig was de door hem gewijzigde zienswijze (meer dan verdubbeld in lengte) al een dag eerder beschikbaar om te lezen. Dit keer konden de aanwezige raadsleden wel eensgezind met de zienswijze instemmen. Niet helemaal zonder morren want niet iedereen was even blij met hoe de totstandkoming van de zienswijze was gegaan. Er was wel heel kort tijd geweest om te kunnen voorbereiden. Die frustraties werden door een aantal ook uitgesproken.

Ingrid, die maandagavond juist ‘de knuppel in het hoenderhok had gegooid’ met onze kritiek, gaf dit keer namens onze fractie aan blij te zijn met de toelichting door de advocaat en tevreden te zijn over de compleetheid van het stuk. Zij gaf welgemeende complimenten over het in korte tijd verzette werk. Veel raadsleden vertrokken daarna snel naar huis, met anderen bleef ik nog een tijdje napraten. Ook dat is soms nodig.

De politieke week was voor  mij daarmee nog niet afgelopen. Vrijdagochtend zat ik weer op het gemeentehuis. Tussen 11.00 en 12.45 uur had ik met de werkgeverscommissie overleg met de griffier. In principe overleggen we elke laatste vrijdag van de maand.

NB: Dank aan onze bodes. Al met al een drukke week. Maar niet alleen voor politici en griffiemedewerkers. Bij elke officiële vergadering worden we als gemeenteraad namelijk ook ondersteund door onze bodes. In het ‘dagelijkse leven’ werkzaam bij de facilitaire dienstverlening of de buitendienst komen zij voor de vergaderingen ’s avonds bij oordeelsvormende of besluitvormende raadsvergaderingen, bij de agendacommissie en het presidium opdraven om iedereen van koffie/thee te voorzien. Hij doet het graag, aldus Jos Versteegh die ik daar donderdagavond naar vroeg. Hij is werkzaam bij de facilitaire dienst in het gemeentehuis in Geldermalsen. Het alles klaarzetten voor de vergaderingen, het ondersteunen van de griffie en het ons voorzien van koffie en thee vindt hij zijn leukste werkzaamheden (een keer eerder dankte ik hen al met voor ieder een D66-reep).

Wij moeten als raadsleden altijd een fysiek lijstje tekenen dat we aanwezig zijn, daar zorgt de bode voor

Noot: Wat is de agendacommissie. De agendacommissie vergadert maandelijks en bestaat uit raadsleden die door de raad zijn benoemd als voorzitters. Burgerraadsleden die voorzitter zijn bij andere vergaderingen kunnen aanwezig zijn als adviseur. Ook de burgemeester neemt als adviseur deel aan de vergaderingen. De griffier is ook aanwezig en ondersteunt en adviseert de agendacommissie gevraagd en ongevraagd. In de agendacommissie worden de agenda’s van komende vergaderingen vastgesteld en voorbesproken. Ook de agenda voor de langere termijn. Welke onderwerpen komen er in welke maand aan en hoe moeten die besproken gaan worden. Waarvoor zijn beeldvormende bijeenkomsten nodig, waarvoor niet. Of wil de raad op een andere manier nog informatie ophalen. De vergaderingen zijn in principe openbaar en worden ook opgenomen dus later terug te luisteren/kijken.

Noot: Wat is het presidium. Het presidium komt een keer per kwartaal bij elkaar (zo nodig vaker) en bestaat uit de fractievoorzitters, of diens plaatsvervangers. De burgemeester als raadsvoorzitter en de griffier treden op als adviseurs. De vergaderingen van het presidium zijn openbaar, tenzij het presidium anders beslist. Het presidium doet inhoudelijke voorstellen over zaken waartoe de raad zelf het initiatief neemt en aanbevelingen aan de raad over de organisatie van de werkzaamheden van de raad, zijn commissies en werk en initiatiefgroepen. In het presidium worden actuele zaken, de interactie, onderlinge verhoudingen en vergadercultuur en alle overige zaken die over de organisatie en het functioneren van de gemeenteraad gaan besproken. En het presidium ziet toe op het functioneren van de agendacommissie. De vergaderingen zijn in principe openbaar en worden ook opgenomen dus later terug te luisteren/kijken.

Noot: Gebiedsgericht ontmoeten. De gemeenteraad gaat elke maand bij twee kernen van de gemeente op bezoek om in gesprek te komen met inwoners. Het zogenaamde gebiedsgericht ontmoeten. In vier rondes gaan de inwoners en raads- en burgerleden met elkaar ‘speeddaten’ over vier verschillende onderwerpen die vanuit het desbetreffende dorp/stadje worden aangedragen. De gemeenteraad wil zo op een laagdrempelige manier

Noot: de werkgeverscommissie De werkgeverscommissie is namens de gemeenteraad de werkgever van de griffier en de overige op de griffie werkzame ambtenaren. De griffier geeft leiding aan de griffie en is verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van de griffie. De griffier neemt medewerkers aan en gaat als direct leidinggevende over hun werk en werkzaamheden en functioneren. Er is in principe maandelijks overleg tussen de griffier en de werkgeverscommissie. De commissie kan als klankbord dienen voor de griffier. De commissie rapporteert de raad en haalt ook informatie op vanuit de raad.

Keek op de politieke week in West Betuwe 2024/2

Een van de ‘rollen’ van een raadslid is die van volksvertegenwoordiger. In de praktijk betekent dat, dat je soms je boodschappen doen combineert met een gesprek met een ondernemer die trage besluitvorming bij de gemeente ervaart. Zo ook deze maandagochtend 15 januari in de Albert Heijn aan het Maximaplein. Dit alles als gevolg van de beantwoording van mijn schriftelijke vragen over het besluit van het college van burgemeester en wethouders om niet mee te werken aan het principeverzoek van de ondernemer van de AH Maximaplein. Een van de zogenaamde instrumenten die je als raadslid kunt gebruiken is namelijk het stellen van schriftelijke vragen. Dat kan zijn naar aanleiding van informatienota’s, iets wat je gehoord hebt maar ook als er iets opviel in een van de wekelijkse besluitenlijsten van de collegevergaderingen. Het verzoek van de AH ging om het mogen uitbreiden met 150 vierkante meter winkeloppervlak, zonder daarvoor uit te breiden, wel door magazijnruimte in te leveren. Al die schriftelijke vragen en antwoorden zijn trouwens te vinden op de website van de gemeenteraad. Ik ben nog niet echt tevreden met de beantwoording door het college, er komen dus nog een of meerdere vervolgvragen. https://gemeenteraad.westbetuwe.nl/Raadsinformatie/Vragen-van-de-raad/20240102-Beantwoording-vragen-D66-principeverzoek-AH-Maximaplein-detailhandelsbeleid

Diezelfde maandag15 januari was ik om 15.00 uur op het gemeentehuis voor overleg met onze plaatsvervangende griffier Fatih Őzdere ter voorbereiding op het voorzitten van de oordeelsvormende vergadering 1 op dinsdagavond. Dit in mijn nieuwe rol als voorzitter van deze vergadering. We hebben vorig jaar een  nieuwe verordening vastgesteld voor onze vergaderingen en daar is gekozen om de oordeelsvormende vergaderingen voortaan door raadsleden te laten voorzitten. Daarvoor zaten ook niet-raadsleden voor. Omdat met de nieuwe verordening een aantal voorzitters afvielen hebben ik en een aantal andere raadsleden zich aangemeld. Er is een vergaderrooster gemaakt en deze week was mijn vuurdoop. Voorbereiding vooraf is wel zo handig. In maart mag ik weer.

Die avond kon ik kiezen uit maar liefst drie bijeenkomsten: een platformbijeenkomst bij de AVRI, een regionale avond over gemeenschappelijke regelingen in Culemborg en de West Betuwse auditcommissie. Als benoemd lid van de auditcommissie koos ik uiteraard voor de laatste. Daar bespraken we met de accountant de zogenaamde ‘boardletter’. Fractiegenoot en burgerraadslid Vic Bogerman nam de honneurs in Culemborg waar. Mede raadslid Ingrid Zwaan was als plaatsvervangend lid van de auditcommissie ook naar het gemeentehuis gekomen. Na afloop van de auditcommissie konden we dan ook nog even met elkaar overleggen over de onderwerpen die de volgende dag op de agenda stonden. En even bij de collega fracties van Verenigd West Betuwe aanwippen en die van de SGP begroeten.

Naar aanleiding van diverse mailtjes over de plannen voor een landgoed langs de Lingedijk in Buurmalsen had ik dinsdagmiddag 16 januari telefonisch contact met een van de bewoners van die dijk die zich zorgen maken over de bouw van zes villa’s in de uiterwaarden als onderdeel van dat beoogde landgoed. Het onderwerp zou ’s avonds aan bod komen omdat een van de bewoners namens veel andere bezorgde buurtgenoten ging inspreken. Men was bang dat die avond al door de gemeenteraad een besluit zou worden genomen. Die zorg kon ik in ieder geval wegnemen. Het betreft op dit moment nog een ontwerp bestemmingsplan. Het duurt nog wel even voordat het officieel in de gemeenteraad komt.

Dinsdagavond 16 januari weer twee vergaderingen tegelijk om 19.00 uur. De regionale agendacommissie (digitaal) maar tegelijkertijd was de griffie op bezoek in onze fractievergadering om te spreken over het griffieplan. Gelukkig ben ik niet het enige lid namens West Betuwe voor die agendacommissie. Om 20.00 uur verdeelden we ons over twee vergaderingen die tegelijkertijd gehouden werden. Vic naar oordeelsvorming 2 die na een uur al afgelopen was. Ik de oordeelsvormende vergadering 1 voorzitten, met Ingrid en ons burgerraadslid Pieter van Zoest namens D66 aan tafel. Na de bezorgde inspreker over het landgoed in Buurmalsen stond het initiatiefvoorstel van oppositiepartijen VVD, SGP en CDA over de woningbouw op de agenda. Daar is een kleine anderhalf uur over gediscussieerd. Dat in goede banen proberen te leiden was een mooie uitdaging. Het voorstel kwam niet ongeschonden uit het debat. Er wordt door de initiatiefnemers gewerkt aan een amendement (aanpassing van het voorstel) in de hoop dat er tijdens de raadsvergadering van 30 januari aanstaande een meerderheid voor te vinden is. Er stonden nog meer onderwerpen op de agenda die ook tijd verdienden: Zienswijze over de kadernota van de AVRI, GGD, RAR, de re-integratieverordening participatiewet 2024 en de eerste wijziging Verordening OZB 2024. Bij dit laatste onderwerp ‘durfde’ gezien de tijd niemand meer het woord te voeren. Het was bijna half twaalf toen ik de vergadering sloot. Gelukkig klaagde niemand daarover, de agenda was afgehandeld. Wel een lange zit.

Omdat je na zo’n lange vergadering toch niet meteen de slaap kunt vatten heb ik na thuiskomst met ‘mijn’ wethouder Jan de Geus ons voor Woensdagochtend 17 januari geplande overleg via whatsapp gevoerd. Woensdag dus tot 8 uur kunnen uitslapen.

De Dorpsraad Geldermalsen hield woensdagmiddag 17 januari om 16.30 uur in de foyer van De Pluk haar nieuwjaarsbijeenkomst. Samen met Pieter van Zoest vertegenwoordigden wij D66. Ik had me in de tijd vergist en was een half uur te vroeg (beter dan te laat) maar wist daardoor wel een goed boek te scoren in de bibliotheek. En nog even met kleinzoon Jaydey kunnen kletsen (hij loopt stage bij De Pluk) die achter de bar stond, en later de catering deed bij de nieuwjaarsreceptie.

Donderdagochtend 18 januari was er om 10.00 uur overleg met griffie over een door ons te organiseren ‘expertmeeting’ over het burgerberaad. Samen met GroenLinks nemen we als D66 het voortouw hierbij. In onze participatieverordening is ook een burgerberaad mogelijk maar het vergt wel veel inzet en tijd en geld. Samen met GroenLinks fractievoorzitter Andrea Zierleijn bezocht ik vorig jaar een bijeenkomst over het burgerberaad bij de Vereniging Nederlandse Gemeenten in Den Haag. Een mooi instrument, maar wel een instrument om wijs in te zetten. We willen in ieder geval dat de gemeenteraad van West Betuwe snapt wat een burgerberaad is en hoe je dat zou kunnen inzetten en wat voor onderwerpen zich daarvoor lenen. Zodat we, mocht een onderwerp zich voordoen, bewust voor een burgerberaad zouden kunnen kiezen. Die informatie hopen we met een expertmeeting op te halen.

Noot 1: Hoe werkt dat, schriftelijke vragen stellen. Raadsleden kunnen via de griffie schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders of de burgemeester kunnen stellen. De griffier brengt de vragen zo spoedig mogelijk ter kennis aan de overige raadsleden en het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester. De schriftelijke beantwoording gebeurt zo spoedig mogelijk, in ieder geval binnen tien werkdagen nadat de vragen zijn ingediend. Bij complexe vragen kan er eenmalig uitstel gevraagd worden van dertig werkdagen. Soms is een antwoord duidelijk, soms leiden antwoorden weer tot vervolgvragen. https://gemeenteraad.westbetuwe.nl/Raadsinformatie/Vragen-van-de-raad

Noot 2: wat is/doet de autditcommissie. De auditcommissie fungeert als de ogen en oren van de gemeenteraad. Zij houdt toezicht op de uitvoering van de (financiële bedrijfsvoering) kaders door het college. Vervolgens adviseert zij daarover aan de raad. De commissie neemt dus de controlerende taak van de gemeenteraad niet over, maar zorgt ervoor dat de raad die taak op bepaalde terreinen/onderdelen beter kan uitvoeren. Een ander voordeel van een auditcommissie is dat zij kan optreden als aanspreekpunt voor de controleur van de accountant. Verder houdt een auditcommissie toezicht op de voortgang van de verbeteringen in de (financiële) bedrijfsvoering. Ook stemt zij de diverse onderzoeken van de accountant, het college en de rekenkamer(-commissie) op elkaar af. Dit alles doen we omdat controle van het college van essentieel belang is, maar hoe zorgt een gemeenteraad ervoor dat hij effectief controleert? Niet alle raadsleden hebben kennis van of affiniteit met de gehele bedrijfsvoering, met een jaarverslag of een jaarrekening. Het is dan niet effectief om met de volledige raad de stukken te beoordelen en te bespreken. Verstandiger is het om een speciale commissie in te stellen die deze rol op zich neemt: een Auditcommissie.

Noot 3: De raad heeft een oordeelsvormende voorronde, met tot doel om besluitvorming van de raad over raadsvoorstellen voor te bereiden, door middel van een kaderstellende of oordeelsvormende discussie met fracties en, op uitnodiging, met het college. In de oordeelsvormende voorronde worden ook de raadsinformatienota’s en overige onderwerpen die de raad wil bespreken geagendeerd. In het debat in de oordeelsvormende vergadering komen de verschillen op tafel. Aan het eind van de behandeling van een onderwerp wordt het besluit genomen of het betreffende voorstel door kan naar de gemeenteraad voor besluitvorming. Een enkele keer wordt een stuk als ‘niet rijp’ voor besluitvorming aangemerkt. Het kan dan later weer een keer terugkomen. Als niet iedereen het helemaal eens is met een stuk kan dit ook met een amendement aangepast worden. Dat vergt meer politiek handwerk. Het opstellen van het amendement (met hulp van de griffie) en het meekrijgen van voldoende raadsleden voor dat amendement. Het echte politieke debat vindt dan ook vaak in oordeelsvormende vergaderingen plaats.

Noot 4: Wat is een expertmeeting (en een hoorzitting) Eind 2023 zijn nieuwe reglementen voor ons raadswerk vastgesteld. Zogenaamde verordeningen. Nieuw daarin is de mogelijkheid om hoorzittingen/expertmeetings te houden. Als de raad dit ter uitvoering van zijn taak nodig oordeelt, kan de raad een hoorzitting of expertmeeting houden over beleidsthema’s of maatschappelijke ontwikkelingen. Bij een hoorzitting maken bij het desbetreffende onderwerp betrokken natuurlijke of rechtspersonen hun visie aan de raad kenbaar. Bij een expertmeeting delen deskundigen hun expertise over het desbetreffende onderwerp met de raad. In beide gevallen gebeurt dit op uitnodiging van de raad. De organisatie van een hoorzitting of expertmeeting ligt in handen van de griffier. Een hoorzitting is openbaar. Voor een expertmeeting bepaalt de agendacommissie of deze een openbare of besloten karakter draagt. Een hoorzitting wordt in principe voorgezeten door de voorzitter van de raad. Een expertmeeting kan ook worden voorgezeten door de voorzitter van een raadscommissie of door een externe voorzitter. 

Keek op de politieke week in West Betuwe 2024/1

In het Kontakt stond onlangs een mooie infographic (met dank aan de griffie, de ambtelijke ondersteuning van de gemeenteraad) over wat de gemeenteraad van West Betuwe in 2023 allemaal gedaan heeft (zoals 13 raads-, 14 oordeelsvormende, 20 beeldvormende vergaderingen, 11 bijeenkomsten in verschillende kernen van de gemeente, 19 moties en 13 amendementen besproken, 121 ‘schriftelijke’ vragen gesteld). Daarmee wordt voor inwoners een indruk gegeven van wat wij als raadsleden, namens de inwoners van West Betuwe, zoal doen. Waar je als lokale politicus nou echt mee bezig bent is echter lastig in getallen weer te geven. Met de keek op de politieke week in West Betuwe doe ik een aanzet om iets meer inzicht te bieden.

Het vergaderen begon voor mij als fractievoorzitter in feite nog tijdens het kerstreces met het ‘coalitieoverleg’ op vrijdagochtend 5 januari. Dit is het maandelijkse bijpraatmoment van de vier coalitie fractievoorzitters en wethouders waarbij ook coalitie raadsleden kunnen aanschuiven. Lang niet altijd is het gezelschap vanwege ieders drukke agenda’s compleet. Wel is altijd elke fractie vertegenwoordigd. Sinds kort kunnen we weer vergaderen in het vernieuwde gemeentehuis. Waar we deze keer kennis maakten met de nieuwe (niet meer wegwerp)bekers voor de koffie en thee. En genoten van de klimaatbeheersing die helemaal up to date is. Veel aangenamer dan in de noodvoorziening aan de Kuipershof 4 waar we tijdens de verbouwing van het gemeentehuis jaren op waren aangewezen. Al met al een goede start van het nieuwe jaar.

Het ‘officiële’ vergaderen ging van start op de maandagavond 8 januari met een bijeenkomst van de vertrouwenscommissie. Deze commissie bestaat uit alle fractievoorzitters en we bereiden met ondersteuning van de griffier (voor uitleg zie Noot 1) het jaarlijkse ‘klankbordgesprek’ met de burgemeester als voorzitter van de gemeenteraad voor. Alles wat in deze commissie besproken is, is vertrouwelijk/geheim (tot 70 jaar na dato, aldus de gemeentewet). Deze commissie adviseert ook over de (her)benoeming van burgermeesters.

Dinsdagmiddag 9 januari was de nieuwjaarsreceptie van de Provincie Gelderland, in het Provinciehuis te Arnhem. Vanaf 16.00 uur verwelkomde de waarnemend commissaris van de Koning Henri Lenferink zijn gasten. Waaronder een afvaardiging uit West Betuwe. Het is altijd goed om ‘je gezicht te laten zien’ zoals dat heet. Zeker als het provinciehuis niet echt naast de deur ligt.

Uiteraard was onze burgemeester er, maar ook drie wethouders. Wil Kosterman van Dorpsbelangen, Joke van Vrouwerff van Verenigd West Betuwe en ‘mijn’ D66 wethouder Jan de Geus. Ook Lourens van Brughem van de SGP zag ik, maar die had een dubbelrol omdat hij ook Statenlid is (iets wat bij D66 ondenkbaar en zeker niet toegestaan is: dubbelfuncties in de politiek). Ik reisde heen met de trein via Tiel en gebruikte de reistijd om wat stukken door te nemen. Van de ‘nood’ een ‘deugd’ makend (of twee vliegen in een klap slaand), had ik eerder die dag afgesproken met een in Arnhem wonende vriendin.

Eigenlijk waren het die dag drie vliegen want ik kon mee terugrijden met Jan. Ik werd netjes voor de deur thuis afgezet. En omdat ons wekelijks bijpraatmomentje dit keer in de auto plaats vond had ik opeens een vrije woensdagochtend.

Ook op 9 januari was er om 20.00 uur de beeldvormende bijeenkomst (voor uitleg zie Noot 2) in de Ida Gerhardt Academie, vlakbij het station in Geldermalsen. Lekker dicht bij (mijn) huis, dus na snel gegeten te hebben kon ik er op de fiets naar toe (het was wel stervenskoud). Naast gemeenteraadsleden en burgerraadsleden waren voor het eerste onderwerp, verbouw dan wel nieuwbouw van zwembad/sporthal, veel belangstellenden gekomen. Een vertegenwoordiger van Sportfondsen Nederland gaf uitleg over het onderzoek dat gedaan is naar de mogelijkheden. En we kregen een idee van wat de verschillende opties waarschijnlijk gaan kosten. Het zal aardig wat voer voor discussie gaan geven in de gemeenteraad, bij sportorganisaties en inwoners. Hoeveel zijn wij met elkaar bereid te betalen aan goede sportvoorzieningen? Linksom of rechtsom, inwoners betalen hier altijd aan mee via belastingen dan wel de hoogte van de zwemkaartjes/huren voor gebruik. Het tweede deel van de avond werd besteed aan de bespreking van de nieuwe afspraken over de vele gemeenschappelijke regelingen (voor uitleg zie Noot 3) waar West Betuwe bij betrokken is.

Woensdagavond 10 januari bezocht ik in de hal van het gemeentehuis de bijeenkomst voor omwonenden van een groepswonen locatie aan de Windvaan. Daar komen binnenkort een twaalftal alleenstaande minderjarige statushouders wonen. Zij krijgen 24/7 professionele begeleiding van de organisatie NAAST. De locatie wordt waarschijnlijk meerdere jaren als  kleinschalige woongroep gebruikt.

Vanuit die woongroep gaan de jongeren, met hulp en begeleiding, een nieuw bestaan opbouwen in Geldermalsen. Waarbij school, een bijbaantje en sport kunnen helpen. Niet iedereen die in de directe omgeving woont is blij met hun komst. Bij een eerdere bijeenkomst begin december liepen de emoties hoog op. Berichten hierover in de media konden ook op nogal negatieve reacties op social media rekenen. Helaas geen onbekend verschijnsel zodra het over statushouders of vluchtelingen gaat. Er werden brieven naar college en raad gestuurd en er is ingesproken bij de gemeenteraad. Men voelde zich vooral verrast en had veel eerder betrokken willen zijn. Liefst ook inspraak gehad. Ook tijdens de tweede avond was nog lang niet iedereen blij met de komst van de jongeren. Bij een deel overheerste wantrouwen.

Er waren gelukkig ook inwoners die aanboden om te helpen bij de inburgering. Het blijft jammer dat een dergelijke woongroep zoveel emoties oproept. De ervaring elders leert dat er bijna geen problemen ervaren worden. Omwonenden krijgen in ieder geval het telefoonnummer van de begeleiding op de groep om contact op te kunnen nemen mochten er toch klachten zijn. Ergens in februari, als alle aanpassingen en vergunningen rond zijn, komen de eerste jongeren. Ondertussen kijk ik en velen met mij met spanning uit naar de behandeling van de spreidingswet door de eerste kamer. Hopelijk lukt het de senatoren een wijs besluit te nemen waardoor het huisvesten van vluchtelingen en statushouders gelijkmatig verdeeld over Nederland plaats gaat vinden en verhitte discussies zoals nu over de huisvesting van de jongeren aan de Windvaan dan hopelijk tot het verleden gaan behoren. 

Donderdag 11 januari heb ik genoten van een geheel andere bijeenkomst. Het speeddaten van (burger) raadsleden met 55 leerlingen van Scholengemeenschap De Lingeborgh. Samen met Pieter van Zoest vertegenwoordigde ik D66. De vierdeklassers hadden het met ons over 8 onderwerpen waaronder het toestaan van alle drugs, dat op speciale feestdagen er mag worden gedronken door mensen van 16 jaar en dat Nederland geen vluchtelingen meer moet toelaten want Nederland is al vol genoeg. Kortom, fikse stellingen die minder heet gegeten werden dan opgediend. Want bijvoorbeeld ‘echte’ vluchtelingen mochten toch wel Nederland binnen. En dat alcohol beter niet door jongeren gedronken moest worden, ja, dat wisten ze eigenlijk ook wel. ‘Je hersenen blijven zich ontwikkelen ook tot je 21e of 23e’ dus voor die tijd moest je eigenlijk geen alcohol drinken. Weer een geslaagde en uitstekend door de griffie (en de school) georganiseerde activiteit.

Vrijdag 12 januari stond het ‘vernieuwbouwde’ gemeentehuis centraal. ’s Middags om 14.30 uur met de officiële opening waarvoor de waarnemend commissaris van de koning zelfs naar het meest westelijke deel van Gelderland was afgereisd. Hij wees op het bijzondere feit dat de vernieuwbouw praktisch binnen het budget was gebleven en dat er in tegenstelling tot wat gebruikelijk is geen wethouder gesneuveld was. Met dat laatste, met Jan de Geus als verantwoordelijk wethouder, ben ik uiteraard heel blij! ’

s Avonds volgde vanaf 19.00 uur de gemeentelijke nieuwjaarsreceptie. Het moment van het jaar om te netwerken, en een mooie gelegenheid om, net als eerder al die middag, een aantal mensen toch even een persoonlijke rondleiding te geven. Lof alom voor het resultaat.  

De week heb ik afgesloten met een bezoek aan de nieuwjaarsbijeenkomst van de Scouting op zaterdag 13 januari. Ook daar weer veel bekende gezichten en gesprekken. En de roep om snel duidelijkheid over de toekomstige huisvesting. Iets waar meer organisaties in de gemeente om vragen. Er valt nog genoeg te doen.

Noot 1: De griffie is de ambtelijke ondersteuning van de gemeenteraad, de griffier staat aan het hoofd en neemt in gemeenteland een bijzondere positie in. De griffie ondersteunt, adviseert, positioneert en faciliteert de raad. Dit doet de griffie voor de gemeenteraad als geheel, maar ook voor fracties, burgerleden, individuele raadsleden en de voorzitter van de raad (de burgemeester). De griffie zorgt er mede voor dat de gemeenteraad zijn drie hoofdtaken (volksvertegenwoordiging, controle van college en kaderstellen) zo goed mogelijk kan uitvoeren. Dit alles om besluitvorming in de gemeenteraad zo goed mogelijk te waarborgen. Daarnaast werkt de griffie ook voor de inwoners van de gemeente West Betuwe. Om hen te helpen bij het vinden van de juiste weg naar de gemeenteraad.

Noot 2: Beeldvormende bijeenkomsten zijn bedoeld om de gemeenteraad vroegtijdig op de hoogte te brengen van onderwerpen die (gaan) spelen. Nog voordat er echt uitgewerkte plannen zijn. Beeldvormende vergaderingen vinden zoveel mogelijk buiten het gemeentehuis plaats. Bijvoorbeeld in dorpshuizen, of zoals 9 januari in een school.

Noot 3: Gemeenschappelijk regelingen zijn organisaties waarin meerdere gemeenten met elkaar samenwerken om een of meerdere gemeentelijke taken uit te voeren. Het gaat dan om taken die je als gemeente wel moet doen maar die je (vaak) niet alleen kan doen omdat ze bijvoorbeeld heel specialistisch zijn of omdat het veel duurder is als je niet samenwerkt. Er zijn een aantal verplichte samenwerkingen waar we als gemeente aan mee moeten doen. Zoals de Veiligheidsregio Gelderland Zuid (Politie, brandweer, ambulancezorg), de GGD (met Rivierenland en Rijk van Nijmegen) en de Omgevingsdienst Rivierenland (de 8 regio gemeenten en de Provincie Gelderland). Daarnaast zijn er samenwerkingen waarvoor we (soms al in een ver verleden) zelf voor gekozen hebben. Een voor veel inwoners bekende/beruchte is de AVRI die de afvalinzameling regelt. Maar ook Werkzaak die voor gemeenten de bijstand uitvoert en mensen naar werk probeert te begeleiden. De regelingen worden bestuurt door wethouders/burgemeesters van de deelnemende gemeenten. De invloed van 1 gemeente is echter klein, hoe meer deelnemers hoe kleiner. En de invloed van de gemeenteraden nog minder. Hoe wij als raadsleden beter ‘grip’ krijgen op deze regelingen is een voortdurende discussie (en niet alleen in West Betuwe/Rivierenland, heel Nederland worstelt hier mee) en ook voortdurend in verandering.